Afscheid

Terwijl ik dit schrijf zit ik in ons appartementje in Kaapstad te genieten van het uitzicht op de Atlantische oceaan. Ik zit nog wel in Afrika, maar het lijkt meer op Nederland. Zo’n totaal andere plek dan Mbuma. Het is echt gek, maar ik merk dat ik er zo van genieten. Overal op straat kan je een heerlijke echte cappuccino drinken, je kunt gewoon even de auto pakken naar de winkels, er is een wasmachine!, we ontbijten met yoghurt, wat in Zimbabwe veel te duur was en we kunnen ‘gewoon’ even uit eten en de wegen zijn ook nog eens superglad. Echt ideaal om weer een beetje te wennen aan de westerse wereld. 

De afgelopen dagen heb ik een heel avontuur af moeten sluiten. Als ik er nu aan terug denk, komt er zoveel terug, zoveel herinneringen. Ik heb een wereld leren kennen, waarvan ik niet wist dat het bestond en waarvan ik me ook niks bij kon voorstellen. 

De laatste weken zijn voorbijgegaan in de ward, en niet zomaar een ward. De oude bevallingszaal werd overgeplaatst naar het nieuwe gebouw en schoongemaakt en zo snel als dat gebeurd was, stroomde het aantal patiënten aan één stuk door, en barstte ook het extra deel bijna uit z’n voegen. De patiënten lagen letterlijk overal, en op de vrouwenzaal was ik verantwoordelijk voor 26 patiënten, verspreid over allerlei vierkante meters, de mannenzaal ongeveer even veel en daarbij was er ook een soort babyboom. Maar juist dan vind je steun bij elkaar en kan je je extra verwonderen over het feit dat je collega alle rust bewaart terwijl er 1001 dingen op ons wachten. Na die patiëntengolf had ik weer 7 nachtdiensten, en vooral de eerste 3 nachten waren erg bezig, want 8 mensen moesten 1 of meer zakken bloed krijgen, er waren erg zieke mensen en er kwamen nog nieuwe bij. Die komen dan ineens binnen op het pleintje in een rolstoel, waar je dan ook iets mee moet, bij de één iets urgenter dan bij de ander.

Rond 5 uur elke nacht is het op z’n koudst, dat kan je zien aan mijn collega’s die zich verkleed hebben als eskimo’s. Maaar het was ook wel koud hoor.

Samen met Carolien (1 van de artsen) gingen we met z’n drieën een nachtje op safari, dat was ook erg leuk. 

De laatste dagen waren heftige dagen. Er was een jongeman van 28 jaar met stoflongen (silicosis), die voor lange tijd in de kolenmijn had gewerkt. Hij was zo ziek, doordat zijn longen op een gegeven moment bijna geen zuurstof meer uitwisselde. Deze mannen zijn vroeger vaak niet naar school geweest omdat er geen geld voor was, dus een baan zoeken is erg moeilijk (wat sowieso in Zimbabwe al onmogelijk lijkt). Eén van de weinige opties is vaak het werk in de mijnen, waar je van het geld jezelf en je familie kunt onderhouden. Dus ja, wat voor keus heb je? Soms zijn jonge mensen namelijk de enige in de familie die kunnen werken, omdat er veel familieleden weggevallen zijn of ze te oud of te jong zijn. Het werk in de mijn is echter zo slecht voor de longen, dat deze jongen na intensieve dagen en nachten het niet meer haalde. Morfine was op (ja gewoon op), dus dat kon zijn lijden niet verzachten.

Ik heb zo vaak meegemaakt dat patiënten die heel ziek zijn en midden in een heel nodig behandeltraject zitten, naar huis willen, omdat ze weten dat ze de rekening nooit kunnen gaan betalen. Ja, dan weet ik ook niet wat ik moet zeggen. Ik kan al helemaal niet beloven dat het wel goedkomt. Je zou dan denken, nu is je gezondheid het allerbelangrijkste, maar ja als daarmee het geld van de hele familie opraakt en je geen eten meer hebt voor de komende tijd, dan komt het in een heel ander licht te staan. 

Dat is dan ook het mooie aan het Mbuma ziekenhuis dat we mensen wel gelijk behandelen als het nodig is. Bij andere ziekenhuizen hier en in de stad moet de familie van de patiënten eerst hun medicijnen en behandeling in de stad kopen en dan kan het gestart worden. 

Er was ook een oude man die heel ziek was en snel slechter werd. Hij zou het niet lang meer volhouden, maar zijn vrouw wilde hem echt mee naar huis nemen. We hebben dat geaccepteerd en hij werd in mijn nachtdienst opgehaald. We moesten hem zo ziek als hij was in de achterbak tillen op een deken, zijn oude vrouw ernaast. Achteraf was dat voor de familie veel goedkoper dan als hij in het ziekenhuis zou overlijden, daarom wilde ze dat ook zo graag. De auto bromde en rookte zo erg dat het hele ziekenhuis blank stond. Dan staar je die auto na, en denk je hé, is dit echt?

Het zijn nare verdrietige verhalen om over te schrijven, maar het is de werkelijkheid. Ik heb gezien dat het leven hier soms gewoon óverleven is, zo hard. Mensen houden zich bezig met dingen waardoor je in leven blijft, met gezondheid, met voedsel en met je familie. En als dat rond is, is er dankbaarheid. Ze leven naar het gebed, ‘geef ons heden ons dagelijks brood’, je kunt ook niet anders. Het leven is niet zo maakbaar, je merkt zo dat er maar één Helper is in alles. 

Het mooie wat ik altijd gezien heb, is de zorg van familieleden voor patiënten die niet zelfredzaam zijn, dus echt niet kunnen lopen of zichzelf kunnen verzorgen, rolstoelafhankelijk zijn. Familieleden willen zo graag hun familielid mee naar huis nemen om daar voor ze te zorgen. Verzorgingshuizen zijn er niet, ze blijven altijd bij hun familie. En dat zie je ook bij opa’s en oma’s, die wonen bij de kinderen/kleinkinderen en zitten daar bijvoorbeeld de hele dag zonder ruggensteuntje of iets op een kleedje onder een boom bij hun kinderen, die voor hen zorgen. 

Uitdaging: probeer even op een kleedje te zitten en dan met je benen vooruit, zonder ruggensteuntje. Dat houdt mijn rug niet lang vol moet ik zeggen, die van een 86-jarige vrouw hier wel en dat voor de hele dag, uitgezonderd het middagdutje. 

De mensen zijn een soort ‘hard’ of ‘sterk’ of hoe je het wil noemen. Als je de hoeveelheid pijnstilling na een buikoperatie met Nederland vergelijkt, is dat zo’n groot verschil, daar stonden mijn oren eerst ook van te klapperen. Ook niet altijd goed natuurlijk, maar je hebt zo weinig mensen die klagen. 

Maar goed, waar ik over begonnen was, dit grote leerzame avontuur achterlaten was nog niet eens zo eenvoudig. Zo eenvoudig het leven hier is, zo ingewikkeld was het afscheid. (Eenvoudig in de zin van weinig nodig hebben om gelukkig te zijn). 

Collega’s waren verdrietig, vragen elke dag wanneer je terug komt. Collega’s beseften dat er nu weer meer op hun schouders terecht komt.

We hebben op een hele mooie manier afscheid genomen van onze collega’s, met een maaltijd rond een kampvuur in de tuin van ons huis. Om 17uur zou de maaltijd beginnen, helaas waren alle mensen er pas om 18:15, maar gelukkig was het eten ook wat later klaar dan de afgesproken tijd haha, wie had dat gedacht.

Onze collega had buiten op het vuur een enorme pan met maispap, kip, rundvlees en salade, voorbereid, het was heerlijk. De buurman oefende de hele dag al met hard lopen, want in de avond deed hij na, hoe wij lopen in vergelijking met de Afrikanen. Als afsluiting zongen we psalmen rond het kampvuur. Het is echt een tweede familie geworden. De dag erop vertrokken we naar de stad om daar nog naar de kerk te gaan.

Maandag zijn we begonnen aan onze reis naar Kaapstad. Van Bulawayo naar Johannesburg dachten we met de nachtbus te gaan, dat scheelde namelijk nogal wat kosten. Nou andersom scheelde het denk ik heel veel tijd, haha, want half 5 ‘s middags reden we weg en 9 uur ‘s ochtends kwamen we aan. We hebben 4 uur buiten gestaan bij de grens, waarbij we eerst gewoon door de douane moesten. Laat dat gewoon maar weg want de mensen bij de douane hadden niet perse haast, dus dat duurde ongelofelijk lang. Toen we eindelijk weer in de bus zaten, moesten we er weer uit met al onze bagage, want het moest door de scan. Nou geen scan gezien en na een uur mochten de koffers weer in de bus en wij erbij. ‘S ochtends werden we opgehaald in Pretoria door iemand van stichting Bethlehem en die bracht ons naar het vliegveld. Tjoh wat is dat toch allemaal groot haha, dat was ik niet meer gewend. Nu denk ik terug aan deze onvergetelijke tijd en hopen Maaike en ik het een beetje achter ons te laten in Kaapstad. We genieten van de zee (oceaan zelfs), die hadden we ook al in geen 8 maanden gezien.

Twee weken geleden kreeg ik opeens heel veel kaarten van heel veel mensen, dat vond ik echt heel fijn om te lezen, dankjewel!!