Eerste belevenissen

De eerste zondag was interessant om te beleven. Er was pas half 12 kerk en op zoek naar gezelligheid liep ik een rondje en riep Willie me binnen en zat ik met een klein kindje van een paar maanden op schoot. De kerk is een heel mooi lichtblauw gebouw en hij zat bijna helemaal vol met van allerlei mensen en verschillende kleding en schoeisel, maar ik voelde me opeens heel blank. Ook baby’s in draagzakken zijn welkom en worden soms gedragen door hele jonge kinderen. Er wordt door de evangelist of ouderling (de dominee is er heel soms) in het Engels gepreekt en in het Ndebele vertaald of juist andersom. Ik moet nog een beetje wennen aan het Afrikaanse Engels, dus ik moet m’n aandacht er goed bij houden, helaas hielpen de nieuwe indrukken me daar niet echt bij. De banken functioneren prima, maar kunnen op z’n zachtst gezegd wel een opknapbeurt gebruiken. Omdat sommige scheef staan en schuiven heeft de een meer beenruimte dan de ander, maar goed hè dat is natuurlijk ook niet het belangrijkste. In de weekdienst op donderdag kwamen ook alle kinderen van de scholen, ik denk wel 300 en omdat de bankjes niet zo veel plek boden, zaten ze allemaal op de grond om de preekstoel. De voorzanger die voor de preekstoel zit, vervangt het Nederlandse orgel en kiest de wijs bij de psalm, begint dit te zingen en de rest valt automatisch in. Heel veel mensen kennen een tweede stem, waardoor het uiteindelijke vierstemmig of meer wordt, maar het gaat hard en klinkt nog mooi ook. Met bidden staat iedereen. Na de twee diensten is er bijbelstudie en daarna gaan we elke zondag bij de Nederlandse mensen eten, dit keer verzorgt door Willie met hulp van ons. 

Afgelopen week en komende week loop ik op alle afdelingen/facetten van het ziekenhuis mee. Maandag begon dat met de outpatient clinic, vergelijkbaar met onze huisartsenpost/eerste hulp. Dat is elke maandag, woensdag en vrijdag wanneer mensen dus ziek zijn of onderzoeken/behandeling nodig hebben kunnen ze komen. Eerst gaan de mensen langs een verpleegkundige en wat die niet weet of kan, verwijst ie door naar de dokter. Maandag waren dat er 70, die zitten allemaal in het kleine gangetje of buiten op een betonnen bank tot laat in de avond te wachten tot ze aan de beurt zijn (zie foto). Sommige mensen hebben tot 3 dagen gelopen om er te komen, soms met tassen op hun hoofd gebalanceerd en kinderen op hun rug in zo’n mooie handdoek. De dag ervoor zie je al veel mensen aan komen lopen, want hoe eerder je er bent, hoe eerder je aan de beurt bent. Die slapen en koken dan voor de ingang. Geen probleem. Sommige komen met de bus, vol? Welnee, op het dak is nog plek.

Iedereen neemt z’n eigen medisch dossier mee in de vorm van een schriftje. Soms valt die letterlijk uit elkaar en soms zijn ze nog heel nieuw. Ik liep mee met Carolien, een van de twee artsen (er zijn er dus in totaal 2 voor het hele ziekenhuis en verloskunde en allebei uit Nederland). Er komt van alles voorbij, van fracturen, dwarslaesie en uitgedroogde mensen tot hele zieke longen van een 30-jarige man die 14 jaar in een mijn gewerkt had. Ook zelfs 14-jarige zwangere meisjes en noem maar op. Er is ook veel tuberculose en HIV, wat je in Nederland niet zo veel ziet. We vragen ook eerst of de mensen bijvoorbeeld geld hebben voor een röntgenfoto als dat nodig is, want anders kan het niet. Ze betalen bij de Clark heet dat, gelukkig kunnen ze ook met een geit betalen, de kok moet dan wel even beoordelen of tie wel lekker is. De geit voelt het al aan z’n water of melk natuurlijk. Om 21uur was de patiëntenstroom op, maar dat is voor hier vroeg. Bewonderenswaardig dat geduld van die mensen op een betonnen bankje de hele dag, ziek en wel. Goed we gaan verder, dinsdag liep ik in theatre, oftewel operatiekamer. Ingepakt en wel heb ik daar weer m’n ogen uitgekeken samen met Annemarit en twee ‘plaatselijke’ collega’s. Het begon spannend met een darmoperatie waarbij alle darmen op tafel kwamen en er een knel bleek te zitten en het al zo dood was dat er dus een heel stuk uit moest. Heel werk om dat dan weer te hechten, in Nederland hebben ze daar een machine voor. Nouja ik zal jullie de verdere bloederige details van die dag besparen. We moesten de hele dag in de operatiekamer blijven en kregen eten naar binnen geschoven, tussen de middag was dat tzatza (maispap) met groentesaus of iets en kip. Geen bestek, want men behoort dat met de handen te eten, waar we zojuist nog mee aan de operatietafel stonden, gelukkig hadden we onze handen gewassen. Onze plaatselijke collega had zere voeten, anders ik wel, dus ging verder op blote voeten en bij moeheid deed ze even haar mondkapje voor de ogen ipv de mond. Ze zei opeens, oh your feet en moest heel hard lachen. Mijn voeten zijn namelijk een beetje dik door de warmte, maar anders die van haar wel, maar dat zei ik natuurlijk niet. Tussen de operaties door schrobben we de kamer met de dikharige dweilen (zie foto). De operatiekleding wordt in het washok met de hand gewassen en lekker buiten opgehangen, in Nederland wordt dat niet hergebruikt, wat denk ik ook wel hygiënisch is, maar je ecologische voet moet iets kleiner zijn als je weinig middelen heb.

Woensdag begon de dag met een keizersnee, dat is echt ontzettend mooi om te zien, hoe dan opeens na veel bloedvergieting een hoofdje uit de buik komt, wauw! En voor de fabels onder ons, het baby’tje heeft gelijk een prachtige donkere kleur haha.
Masibanda is een hele lieve vrouw die elke week de handwas voor mij wil doen voor 10 dollar, ze maakte tussen de middag ook nog tzatza (maispap) met een groenig zeewierachtig groentemixje. Weer even wennen, maar hè alles went (hoop ik).

Ondertussen deed het water niet meer, dus moeten we bij het ziekenhuis emmertjes water halen om in onze levensbehoeften te voorzien. Ik kom er wel achter dat je met 1 flesje water je hele lijf kan douchen. Het was rond de 40 graden dus het is ook wel nodig om te douchen. Zelfs tandenpoetsen is dan een uitdaging, maar went ook al. Toch sprong ik een gat in de lucht toen er bij de andere meiden weer stromend water was en ik bij de buitenkraan m’n haar heerlijk kon wassen. Verder heb ik nog op meer afdelingen meegelopen en vrijdag liep ik weer met de arts mee over de afdelingen, om alle patiënten te zien. Sommigen echt ziek, sommige stabiel of wachten tot ze geld hebben om te betalen of opgehaald kunnen worden op een of andere manier. Tussendoor kwam een bevalling die niet op gang kwam, dus rennend naar de operatiekamer voor een keizersnee. Helaas waren de uniforms op, dus moesten we die uit dozen in een lang niet schoon gemaakt hok zoeken.
Vandaag lekker wat relaxter. Er was eerst bijbelstudie en daarna doen we hobbyklusjes zoals bijbels kaften met juffrouw Dube voor de scholen, nadat de kalkoenen uit het klaslokaal gevlogen waren, die waren niet zo op ons bezoek gesteld. Ze hadden nou net een lekker relaxplekje gevonden.
En er is hier ook een kapper zoals je ziet, lekker buiten! We hadden zo’n zin in patat, dus probeerde het te bakken in een pan olie, maar dat verbrande direct en hele huis stond blauw, dus buiten wachten tot we weer ademend binnen konden komen. Gogo (een werkneemster van het ziekenhuis) zei, oh so now you eat ash hahaha. Doeidoei zegt ze dan, dat heeft ze inmiddels geleerd.